Mowa  odgrywa  ważną  rolę  w  społecznych  kontaktach  człowieka  z  innymi  ludźmi. Dzięki  odbieraniu  i  rozumieniu  mowy  dziecko poznaje  otaczający  je  świat,  a  dzięki umiejętności mówienia i precyzyjnej komunikacji zdobywa potrzebne mu informacje, wyraża własne myśli,  uczucia  i  pragnienia. Prawidłowy  rozwój  mowy  dziecka  stanowi  podstawę kształtowania się i rozwoju jego osobowości. Rozwój społeczny jest ściśle uzależniony od rozwoju mowy. Kontakty  z  otoczeniem stymulują proces myślenia dziecka, wzbogacają zasób jego słownictwa, przyczyniają się do stosowania poprawnych form gramatycznych, uczą właściwego posługiwania się melodią, akcentem,  intonacją  i  rytmem  wypowiedzi. Wszelkie zaniedbania środowiskowe,   brak wzorców  do naśladowania  lub  istnienie  nieprawidłowych  wzorców  mowy skutkują opóźnionym rozwojem mowy bądź wadami wymowy u dzieci. Prawidłowy  rozwój  mowy,  poza  poprawnym myśleniem  i  rozwojem  społecznym, świadczy o dojrzałości dziecka do podjęcia nauki szkolnej. Wiek przedszkolny  jest  zatem  najważniejszym i decydującym okresem w  kształtowaniu  i  rozwijaniu  mowy  dziecka. Należy  zadbać  nie  tylko  o zapobieganie i  korygowanie  powstałych  zaburzeń,  ale  również  o  usprawnianie  i  stymulowanie prawidłowego rozwoju mowy, by przebiegał właściwie i bez zakłóceń, by terapia zaniedbań z tego okresu nie następowała dopiero w szkole. W większości przypadków dzieciom z opóźnionym rozwojem artykulacji i prostymi wadami  wymowy  mogą  pomóc  odpowiednio  dobrane  ćwiczenia,  realizowane  w  formie zabawowej, wzmocnione wzorem mowy logopedy i nauczyciela oraz systematyczną pracą zaangażowanego rodzica. Trzeba zainteresować,  uwrażliwić, zachęcić nauczycieli i rodziców do czuwania  nad właściwym kształtowaniem się systemu językowego dzieci oraz kontynuowania  na  zajęciach  w przedszkolu  i w  domu  ćwiczeń usprawniających mowę

W przedszkolu realizowany jest zatwierdzony przez Radę Pedagogiczną w 2017 roku autorski program logopedyczny „Słyszymy, rozumiemy, mówimy poprawnie” przeznaczony dla dzieci przedszkolnych o różnym stopniu niepełnosprawności intelektualnej,  z autyzmem dziecięcym oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi.  Trzy obszary tj. słuch, rozumienie oraz mowa czynna (często występująca dopiero po długim okresie terapii), stanowią jedne z najważniejszych  części składowych rozwijania komunikacji. Z kolei by rozwinęła sie poprawnie mowa czynna musi wystąpić jej rozumienie, czyli mowa bierna. 

Program został podzielony na trzy obszary:

  1. ” Słyszę”- rozwijanie percepcji słuchowej
  2. „Rozumiem”- rozwijanie mowy biernej
  3. „Mówię”- rozwijanie mowy czynnej

W każdym z obszarów zostały wyznaczone cele ogólne, przedstawiono etap pracy, ćwiczenia ogólne do danego etapu oraz cele operacyjne. W dalszej części można będzie znaleźć przykłady konkretnych ćwiczeń. Nauka właściwego przyjmowania pokarmów znajduje się w części „Mówię”, gdyż bez tych umiejętności (dzięki którym kształtuje się sprawność aparatu mowy), nie jest możliwa właściwa mowa czynna. Program przeznaczony jest do realizacji na zajęciach logopedycznych.  Program „Słyszę, rozumiem, mówię” jest propozycją rozwiązań terapeutycznych, które należy opracować   i dostosować dla każdego dziecka indywidualnie ze względu na zróżnicowane zaburzenia komunikacyjne a także możliwości intelektualne oraz psychomotoryczne, dlatego obejmuje tak duży zakres materiału (od wokalizacji do zdań prostych). Na każdych zajęciach realizowane będą ćwiczenia z każdego z obszarów, czyli pół godziny zajęć będzie podzielone na trzy etapy: ćwiczenia słuchowe, ćwiczenia rozwijające rozumienie mowy oraz ćwiczenia rozwijające mowę czynną. 

Głównymi celami programu są:

-rozwój percepcji słuchowej

-rozwój mowy biernej 

-rozwój mowy czynnej 

PRZYKŁADY ĆWICZEŃ

I OBSZAR- „Słyszę”- rozwijanie percepcji słuchowej 

-Praca z programem „Świat dźwięków”- logopeda przed dzieckiem rozkłada planszę z trzema o obrazkami np.: pies, kaczka, kot. Następnie puszcza z płyty CD odgłosy. Dziecko ma wskazać palcem, który dźwięk słyszy. Następnie wykorzystuje kolejną planszę z zestawu i ćwiczenie wykonuje się w ten sam sposób

-Praca z programem „Mówiące dźwięki”- logopeda pokazuje dziecku obrazek ze zwierzęciem (pojazdem, rzeczami codziennego użytku, instrumentami), nazywa zwierzę i puszcza odgłos jaki wydaje. np.: „to jest pies. Pies robi hau, hau”. W dalszej części terapii można pokazać dziecku obrazek z programu, nazwać go, puścić odgłos a następnie dziecko spośród pokazanych mu figurek zwierząt wybiera tę, którą widzi w komputerze.

-Dziecko dobiera obrazek do usłyszanego dźwięku. np.: klucze, dzwonienie łyżeczką o kubek, bębenek, grzechotki, 

-Puszczamy dziecku piosenkę głośno a następnie mówimy: „głośno” zatykając uszy i krzywiąc twarz. Następnie puszczamy piosenkę cicho i mówimy: „cicho” ściszając głos i przykładając palec do ust (gest ććććiii….). Powtarzamy czynność a dziecko odpowiednio reaguje. Zatyka uszy lub przykłada palec do ust.

-To samo ćwiczenie można wykonać z pomocą obrazków-symboli „głośno”, „cicho”. W odpowiednim momencie dziecko wskazuje dany obrazek

-Puszczamy dziecku piosenkę szybko  a następnie mówimy: „szybko” szybko klaszcząc w dłonie. Następnie puszczamy piosenkę wolno i mówimy: „wolno” powoli klaszcząc w dłonie. Powtarzamy czynność a dziecko odpowiednio reaguje

– Do jednego pojemnika nasypujemy groch, makaron lub coś innego, co bardzo stuka, a do drugiego wsypujemy np.: cukier. Potrząsamy pojemnikiem z grochem i mówimy: „głośno”. Później potrząsamy pojemnik z cukrem i mówimy „cicho”. Następnie prosimy dziecko by potrząsnęło pojemnikiem głośno lub cicho.

-Wystukiwanie rytmu na bębenku, grzechotce lub kastanietach. Dziecko słucha ile razy logopeda wystukuje rytm na bębenku a następnie wystukuje podany rytm

-Logopeda prezentuje dziecku trzy obrazki np.: kot, dom, kubek. Następnie wypowiada nazwy przedmiotów znajdujących się na obrazkach w różnej kolejności. Dziecko stara się zapamiętać kolejność słów i układa obrazki w odpowiedniej kolejności 

II OBSZAR-  „Rozumiem”- rozwijanie mowy biernej

-Przy nauce nawiązania i utrzymania kontaktu wzrokowego nagradzamy dziecko (pochwała) i mówimy „Tak! Pięknie na mnie patrzysz” 

– Przykuwamy wzrok dziecka do własnej twarzy przysuwając jakąś rzecz np. piłeczkę na wysokość swoich oczu, malujemy usta szminką o intensywnym

kolorze, zakładamy słoneczne okulary, bawimy się w zabawę „kuku, aha!” (na podstawie prof. J. Cieszyńskiej) 

-Przy nauce podstawowych komunikatów- jeśli dziecko nie reaguje- najpierw wykonujemy czynność z dzieckiem. Mówimy: „Chodź do mnie”- wykonujemy gest ręką („chodź”) i wyciągamy do dziecka ręce. Mówimy: „Usiądź na krześle”- idziemy po dziecko i pomagamy dziecku usiąść na krześle powtarzając jeszcze raz komunikat. Podobnie ćwiczymy inne komunikaty 

-Podczas poznawania schematu własnego ciała można wykorzystać różne piosenki z pokazywaniem części ciała, Pokazywanie części ciała np. lalki, osób na zdjęciach , obrazkach. Układanie plansz postaci z rozsypanymi częściami ciała, rysowanie obrazków, na których wyróżniamy części ciała. 

-Do rozwijania naśladowania przez dziecko innej osoby można wymyślić wiele zabaw. Np. zabawa „Zrób taką samą minę jak ja”, wykorzystujemy wcześniej ćwiczony schemat ciała. „Podnieś rączkę do góry”, „Pokręć główką”, „Dotknij nosa” itd. Logopeda wrzuca do swojego pojemnika zabawki a dziecko wrzuca te same do swojego. Siadamy na przeciwko dziecka i mówimy” Pani podnosi ręce do góry!”-podnosimy ręce do góry. „Teraz ty podnieś ręce do góry”-mówiąc „ty” lub wymawiając imię dziecka, dotykamy jego ramienia. Jeśli dziecko nie wykonuje polecenia, zadanie wykonujemy jego rękami. Mówimy: „Ręce do góry!!!” 

-Rozwijanie słownika biernego wychowanków rozpoczynamy od rzeczy znajdujących sie w najbliższym otoczeniu (do obrazków, zdjęć przechodzimy w późniejszym czasie). Pokazujemy dziecku różne przedmioty i je nazywamy. Później logopeda prosi, by dziecko podało jakiś przedmiot. Można polecić dziecku, by wrzuciło wymieniony przez terapeutę przedmiot do pudełka 

-W późniejszym czasie możemy te ćwiczenia wykonywać na obrazkach, zdjęciach, np. dobieranie w pary: rzecz- obrazek, obrazek-obrazek, dwa samochody na dwóch obrazkach, ale różniące się od siebie. 

-Ćwiczenie czynności rozpoczynamy od pokazywania dziecku różnych czynności wykonywanych podczas dnia. Zawsze mówimy dziecku, co w danej chwili robimy. np.: ” Wiktoria ubierasz się”, „Rzucamy piłką”, „Idziemy na spacer” 

-pokazywanie obrazków lub zdjęć przedstawiających czynności np.: „Pan biegnie”, „Pani gotuje”, „Dziecko bawi się”. Rozkładamy przed dzieckiem obrazki i mówimy „Daj mi obrazek, na którym pani gotuje”.   

III OBSZAR- „Mówię”- rozwijanie mowy czynnej

-ćwiczenia odwrażliwiające  strefę orofacjalną możemy wykonywać przy pomocy przedmiotów o różnych fakturach np.: gąbka, futerko, szczoteczka do zębów, wełna itp. Dotykamy (w miarę możliwości)twarzy dziecka tymi fakturami oswajając je z dotykiem. Podobne ćwiczenia możemy wykonywać z różnicowaniem temperatury. Stosujemy masaże zewnętrzne oraz wewnętrzne. 

-ćwiczenia języka, warg i podniebienia: • „czyścimy ząbki językiem”- wykonujemy ruchy językiem jakbyśmy chcieli wyczyścić nim zęby • wypychamy językiem policzki • język wydaje odgłos kopyt konia • cmokamy • pokazujemy jak krowa żuje trawę • nakładamy jedną wargę na drugą • parskamy jak koń • układamy usta do uśmiechu i robimy dzióbek. I tak na przemian  

-ćwiczenia oddechowe: • pokazujemy dziecku jak należy oddychać (wdech nosem, wydech ustami) • gdy bierzemy wdech- podnosimy ręce do góry, gdy wydychamy powietrze, opuszczamy ręce i wymawiamy różne samogłoski

  • dmuchanie piłeczki pingpongowej, piórek, wacików • puszczanie baniek mydlanych • wydmuchiwanie kółek na lustrze 

-rozpoznawanie i nazywanie emocji „wesoły, zły, smutny” możemy realizować na podstawie: „Powiedz mi, co odczuwasz”- ćwiczenia dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, afazją oraz dla dzieci dwujęzycznych J. Cieszyńskiej 

– wspomaganie się rytmogestami przy wypowiadaniu samogłosek (elementy „Psychostymulacyjnej metody kształtowania i rozwoju mowy oraz myślenia” M. Młynarskiej i T. Smereki. Są to ruchy rąk towarzyszące mowie, wspomagające czynność mówienia na etapie podstawowym.) Siadamy z dzieckiem na dużej piłce przed lustrem, wymawiamy daną samogłoskę, wykonujemy w tym samym czasie odpowiedni rytmogest. Możemy w tym czasie na piłce skakać aby wspomóc wywołanie wokalizacji. 

-ćwiczenie i utrwalanie samogłosek możemy ćwiczyć z pomocą książki „Od zabawy do mówienia” Marzeny Machoś (zabawy z pacynką, wykonywanie różnych zadań np. budowanie wieży z klocków i równoczesne wymawianie samogłoski) 

-Ćwiczenia z programem „Mówiące obrazki”- pokazujemy dziecku na komputerze obrazki zwierząt i włączamy odgłosy jakie wydają. „To jest kot. Kot robi miau”, „miau”,”miau”. Zadaniem dziecka jest powtórzenie odgłosu jaki wydaje zwierzę (rzecz codziennego użytku, instrument, pojazd) 

-Polecamy dziecku by podało nam zwierzątko, które robi me, me. Dziecko podaje kozę. „Tak!, brawo. To jest koza. Koza robi me, me”. Dziecko powtarza „me, me”. 

-Wyciąganie z worka różnych przedmiotów, nazywanie ich 

-W miarę możliwości pokazujemy dziecku wykonywanie różnych czynności i nazywamy je. Można do tego wykorzystać pomoce dydaktyczne, nagrany film z

wykonywaną czynnością. Pracujemy także na zdjęciach bądź obrazkach. Każdą czynność nazywamy np.: „Pani pierze”, „Pan idzie”. Dziecko powtarza za nami.  

Program logopedyczny „Słyszę, rozumiem, mówię” realizowany będzie na zajęciach logopedycznych w przedszkolu integracyjnym. W związku z tym, że uczęszczają do niego dzieci o bardzo zróżnicowanym rozwoju psychofizycznym, intelektualnym ów program może być TYLKO szkieletem pomocnym  w planowaniu terapii indywidualnej każdego dziecka. Nie jest rzeczą realną aby wszystkie dzieci na przykład po roku terapii osiągnęły etap rozwoju mowy na poziomie zdań będąc we wrześniu na etapie koncentrowania uwagi na rozmówcy                                i nawiązywaniu z nim kontaktu wzrokowego przy realizacji kilku samogłosek. Dlatego program ten będzie realizowany przez dłuższy okres czasu.

EWALUACJA   Program logopedyczny „Słyszę, rozumiem, mówię” realizowany jest na zajęciach logopedycznych w przedszkolu integracyjnym. W związku z tym, że uczęszczają do niego dzieci o bardzo zróżnicowanym rozwoju psychofizycznym, intelektualnym ów program może być TYLKO szkieletem pomocnym w planowaniu terapii indywidualnej każdego dziecka. Nie jest rzeczą realną aby wszystkie dzieci po roku terapii osiągnęły etap rozwoju mowy na poziomie zdań będąc we wrześniu na etapie koncentrowania uwagi na rozmówcy  i nawiązywaniu z nim kontaktu wzrokowego przy realizacji kilku samogłosek. Dlatego program ten będzie realizowany przez dłuższy okres czasu.

 

                                                                                  Gryzienie a rozwój mowy 

Nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak duży wpływ na rozwój mowy i prawidłową artykulację ma gryzienie, w tym odgryzanie  i żucie pokarmów. Na bazie tych umiejętności oraz ssania, połykania i oddychania kształtuje się mowa dziecka. Od prawidłowego karmienia w wieku niemowlęcym, właściwego podawania pokarmu łyżeczką, prawidłowego samodzielnego jedzenia zależy rozwój mowy.

Nie „ułatwiajmy” dzieciom życia i nie obierajmy chleba ze skórki, nie wybierajmy tylko miękkich, rozdrobnionych czy pokrojonych na cząstki pokarmów. Dziecko musi odgryzać, gryźć, żuć. Gryzienie trenuje mięśnie twarzy, język, wargi, żuchwę, podniebienie, policzki – wszystkie biorące udział w akcie mowy, odpowiedzialne za artykulację. Wiele wad wymowy spowodowane jest przez  słabe mięśnie twarzy, jak te wymienione wyżej. Tak, jak prawidłowe karmienie w wieku niemowlęcym, gdzie dziecko jest w pozycji uniesionej z bezpiecznie podpartą głową, w której samo może regulować tempo ssania, tak później gryzienie, żucie jest bardzo istotne w procesie kształtowania mowy.

Praca wyżej wspomnianych mięśni musi przebiegać w sposób zsynchronizowany. Już około 7-8 miesiąca życia dziecko powinno zaczynać samodzielnie gryźć (gotowane warzywa, najpierw w zupach pokrojone na małe cząstki, miękkie kawałki mięsa w zupkach , tarte jarzyny, owoce bez skórki pokrojone w słupki, dalej sukcesywnie wprowadzane lane kluski, chrupki kukurydziane, biszkopty).

Odpowiednie karmienie łyżeczką to wstęp do nauki głosek m, p, b, w, f. Dziecko musi ściągać pokarm z łyżeczki górną wargą. Pokarm nie może być o nią wycierany. To bardzo ważne.

Bardzo ważne jest, by dziecko żuło z zamkniętymi ustami, a żuchwa wykonywała okrężne ruchy. Nieprawidłowe jest żucie przy otwartej buzi i za pomocą przednich zębów. Za pomocą siekaczy (przednich zębów) tylko odgryzamy, żujemy juz bocznymi zębami. To bardzo ważne przy treningu mięśni aparatu artykulacyjnego. Niektóre dzieci obszarpują pokarm lub odgryzają za pomocą bocznych zębów – to błąd. Kiedy zamiast żuć, rozcierają pokarm o podniebienie, koniecznie należy je stymulować do właściwego gryzienia i żucia. Bez tego dziecko będzie miało problemy z prawidłowym mówieniem, a także wady ortodontyczne.

Gdy Wasze dziecko ma trudności ze sprawnym jedzeniem, zgarnianiem pokarmu z łyżeczki, cmokaniem, dmuchaniem, unika twardych pokarmów, mlaska podczas jedzenia oznacza, że ma hipotonię mięśnia okrężnego ust. Hipotonia mięśnia okrężnego warg, wiotkość mięśni policzkowych to pierwsze objawy dysfunkcji oddychania. Rodzice, pilnując właściwych wzorców pokarmowych (ssanie, gryzienie, żucie), a przy tym właściwego  oddychania, już od pierwszych miesięcy życia dziecka mogą zadbać o jego prawidłowy rozwój, w tym rozwój mowy.

 Picie z kubka

To kolejna umiejętność, która ułatwi dziecku gryzienie. Picie z otwartego kubeczka rozwija sprawność mięśni ust – obie wargi, policzki oraz inne mięśnie twarzy pracują na to, by utrzymać szczelność między kubeczkiem a ustami, dozują płyn, by jednorazowo dopuszczona została jego niewielka ilość, by się nie zakrztusić. Dodatkowo, co także ma wielkie znaczenie, picie z otwartego kubka ćwiczy malucha w regulacji połykania i oddychania oraz stanowi ważny element nauki samokontroli. Jeśli Twój maluch podczas picia z otwartego kubka krztusi się, możecie najpierw sięgnąć po kubek LOVI 360°, z którego dziecko pobiera płyn podobnie jak z kubeczka, ale kontroluje przepływ płynu siłą ssania.

Chrupki i gotowane warzywa

Do wstępnej nauki gryzienia niemowlę nie potrzebuje garnituru zębów w buzi. Doskonale poradzi sobie mając do dyspozycji dziąsła. Na początku będzie rozcierało pokarm językiem o podniebienie twarde. Potem dość szybko pojawią się ruchy miażdżące, żujące. Aby tak się jednak stało, dziecko potrzebuje okazji do budowania takich doświadczeń. Dlatego już od początku rozszerzania diety  warto mu ich dostarczać. Na początek bardzo dobre będą chrupki kukurydziane, które rozpłyną się w buzi i przy których ryzyko zakrztuszenia się jest minimalne. Następnie możesz zaproponować ugotowane do miękkości cząstki warzyw, jak brokuły, marchew, lub owoce – np. miękka gruszka, które łatwo będzie zmiażdżyć dziąsłami. Oczywiście przy jedzeniu dziecko zawsze powinno być pod czujną opieką dorosłego.

 

Krój, siekaj, gnieć  

Około 7. – 8. miesiąca życia dziecka, gdy nauka pobierania pokarmu łyżeczką przebiegła zakończona sukcesem, należy zaprzestać miksowania, rozcierania wszystkich pokarmów.

Czas, by na talerzu dziecka pojawiły się pokarmy do samodzielnego gryzienia. Zupy czy gulasze powinny zachować niewielkie, miękkie cząstki warzyw, mięso, ze względu na włóknistą strukturę, drobno posiekaj. Jeśli dziecko siedzi samodzielnie, możesz mu podać  ugotowane do miękkości warzywa, pokrojone w słupki, obrane ze skórki, owoce.

Okazje do odgryzania

Gryzienie to także odgryzanie, czyli posługiwanie się siekaczami w celu oddzielenia kęsa pokarmu. Doskonale sprawdzą się tutaj wspomniane słupki owoców i gotowanych warzyw oraz chrupki kukurydziane, miękkie ciastka, jak biszkopty.

aj się po porad:

  • dziecko często krztusi się przy połykaniu;
  • po umieszczeniu u ustach cząstek pokarmu pojawia się odruch wymiotny;
  • dziecko oddycha przez otwartą buzię,
  • bardzo często ma uchylone usta i wysunięty na zewnątrz język.

Dla prawidłowego rozwoju zgryzu i mowy ważne jest to, by dziecko od początku nabyło prawidłowy nawyk odgryzania, czyli – przy użyciu siekaczy, a nie bocznych zębów.

Pozwól na samodzielność

Prawdopodobnie już od początku rozszerzania diety zauważysz u swojego dziecka żywe zainteresowanie tym, co ma na talerzu i w miseczce. Wyśmienicie, pozwól mu na dotykanie, poznawanie, próbowanie. Zaspokajanie ciekawości wraz z rozbudzaniem jej kolejnymi doświadczeniami pomoże w nauce samodzielnego jedzenia – w tym gryzienia. Dzięki temu kolejne umiejętności przyjdą zupełnie naturalnie i niepostrzeżenie. Będzie oczywiście wiele nieporządku, ale też zabawy, śmiechu i dumy, niezbędna jest Twoja uważność i cierpliwość.

ZABAWY  ODDECHOWE

 

Ćwiczenia oddechowe kształtujące umiejętność oddychania przeponowego.

 

Co należy zrobić, aby prawidłowo oddychać przeponowo:

  • zadbać o wygodną pozycję siedzącą
  • położyć ręce na brzuchu
  • wykonać głęboki wdechu nosem
  • unosić brzuch do góry przy wydechu
  • zatrzymywać na chwilę powietrze z wypiętym brzuchem, wraz z wyobrażeniem sobie , że jest on nadmuchanym balonikiem
  • powoli wydychać powietrze przez usta
  • oddychać spokojne , równomiernie i głęboko.

 

 

 

Wydech według wzoru graficznego.

Dzieci ćwiczą wydłużanie fazy wydechu  według przedstawianych rysunków.

_______________ i _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

 

 

 

Zabawa „ W górę- w dół”

Dziecko leży na podłodze. Kładzie na brzuchu kartkę papieru. Układa ręce wzdłuż ciała. Należy zwrócić uwagę, żeby nie odrywało pleców od podłoża oraz aby nie podnosiło klatki piersiowej i ramion. Następnie nabiera powietrze nosem do brzucha, wtedy kartka się podnosi. Wypuszcza powietrze powoli, wtedy kartka opada. Zamiast kartki czy innych przedmiotów, można na brzuchu położyć zaplecione w „koszyczek dłonie”.

 

 

 

Zabawy oddechowe naśladowcze

„Ogrzewanie zamarzniętej szyby”- dmuchanie na różne części wysuniętych

   przed siebie dłoni, na jednym przeciąganym wydechy.

„ Dmuchanie na talerz z gorącą zupą”- dmuchanie na ułożone w formie talerza

   dłonie, szereg przeciąganych dmuchnięć

„Zdmuchiwanie mlecza”-  jedna , krótkie , energiczne dmuchnięcie

„Nadmuchiwanie baloników”- imitowanie tej czynności przez mocne ,

  przeciągnięte dmuchanie

 

 

 

 

BAJKA ARTYKULACYJNA   

„PRZYGODA ŻABKI AGATKI”

 

Żabka Agatka smacznie spała, gdy wzeszło wiosenne słońce (chrapiemy). Promienie ciepłego słoneczka obudziły małą żabkę (ziewamy). Żabka nabrała dużo powietrza (utrzymujemy powietrze w ustach) i wskoczyła do wody na poranną kąpiel. Popłynęła w prawo (język dotyka wnętrza prawego policzka), w lewo (język dotyka wnętrza lewego policzka) i znowu w prawo i lewo. Czas na śniadanie. Złapała 5 muszek (otwieramy szeroko usta i mocno zamykamy – powtarzamy 5 razy), pogryzła (naśladujemy żucie), muszki były bardzo smaczne (mlaskanie), i połknęła (język na podniebienie, zamykamy zęby i połykamy – powtarzamy 5 razy). Najedzona Agatka wyruszyła w podskokach (kląskamy) na spacer. Najpierw skakała bardzo szybko (szybko kląskamy), potem się zmęczyła i już skakała nieco wolniej (wolno kląskamy). Wpadła w błoto, łapki się jej przykleiły (język w pozycji do podniebienia za górnymi zębami), próbowała odkleić (utrzymujemy język w tej pozycji kilka sekund) w końcu się udało (kląskamy językiem). Spotkała swoją koleżankę Żanetę, z którą serdecznie się przywitała (cmokamy kilka razy), zadowolone (uśmiechamy się szeroko), ruszyły w podskokach (kląskamy) w dalszą drogę, podśpiewując razem (la, la, la, la). 

 

 

 

 

 

Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy. Osoba ćwicząca powinna umyć buzię, aby język nie dotykał brudnych warg.

Ćwiczenia języka

1. Wysunięty język przesuwaj po płaszczyźnie poziomej od prawego kącika do lewego. Staraj się, aby język podczas zmiany położenia był jak najbardziej wysunięty na zewnątrz.

2. Policz językiem wszystkie swoje zęby. Dotykaj czubkiem języka każdego zęba.

3. Otwórz szeroko usta i powoli, dokładnie oblizuj wargi oraz kąciki ust. Jeśli jesteś łasuchem, możesz posmarować usta miodem lub czekoladą.

4. Otwórz szeroko usta i wysuń język w linii prostej jak najdalej na zewnątrz. Postaraj się utrzymać go cały czas w pozycji poziomej.

5. Wysuń język z jamy ustnej jak najdalej na zewnątrz w linii poziomej i mocno cofnij w stronę gardła.

6. Przesuwaj język po zewnętrznej powierzchni górnych i dolnych zębów.

7. Spróbuj zrobić „rurkę” ( rynienkę)z wysuniętego języka ( wargi ściągając się i zaokrąglając, unoszą boki języka)

8. Mlaskanie.

9. Ssanie cukierków.

10. Naśladowanie odgłosów konika – kląskanie.

11. Cmokanie.

 

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

1. Ziewnij szeroko, obserwując swoje gardełko w lustrze.

2. Oddychaj głęboko – wdech nosem, a wydech ustami.

3. Oddychaj głęboko tylko przez nos. Usta miej cały czas zamknięte.

4. Oddychaj głęboko tylko przez nos. Przy wydechu zatkaj jedną dziurkę nosa. ćwiczenie powtórz przy zatkanej drugiej dziurce.

5. Wykonaj wdech przez usta i wydech przez nos.

6. Przygotuj słomkę i spróbuj przenieść papierek zasysając powietrze przez słomkę.

7. Chrząknij i chrapnij kilka razy.

8. Wymawiaj kolejno samogłoski: a,e,o,u,i,y  przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lusterku.

9. Nabierz powietrze i nadmij policzki. Postaraj utrzymać w tej pozycji. Następnie nadmuchuj na przemian raz jeden policzek, raz drugi.

10. Spróbuj kaszlnąć przy wysuniętym na brodę języku

11. Wciągnij policzki do wewnątrz jamy ustnej, a następnie rozluźnij je.

Ćwiczenia warg 

1.Ułóż usta tak jak przy samogłosce a ( maksymalnie oddal od siebie wargi górną i dolną, naśladuj ziewanie.

2.Ściągnij usta, jak przy wymawianiu samogłoski u  – kąciki maksymalnie zbliżone utworzą  „ ryjek”

3.Oddal maksymalnie kąciki ust, jak przy wymawianiu samogłoski i .

4.Uśmiechnij się szeroko, a następnie otwieraj i zamykaj usta.

5.Zabawa w „konika i woźnicę” – raz udawaj konika i parskaj, a następnie woźnicę  – i cmokaj.

6.Spróbuj zagwizdać.

7.Zagryź dolnymi ząbkami górną wargę, a następnie górnymi zębami dolną wargę.

8.Postaraj się utrzymać przez kilka sekund ołówek miedzy dzióbkiem z warg a nosem.

9.Zamknij usta, cofaj na zmianę lewy i prawy kącik ust.

10.Uśmiechnij się i zrób smutną minę.

Ćwiczenia żuchwy

1.Opuszczaj żuchwę i zagryzaj zęby na zmianę.

2.Wykonuj żuchwą ruchy poziome, w lewą i prawą stronę. Najpierw z ustami zamkniętymi, a potem otwartymi.

3.Wykonuj żuchwą ruchy do przodu i do tyłu.

4.Przy zamkniętych ustach wykonuj koliste, powolne ruchy żuchwy – wyobraź sobie, że jesteś krówką przeżuwająca trawę.

5.Wysuń żuchwę do przodu, a następnie zagryź dolnymi zębami górną wargę.

 

Zabawy:

1.Spróbuj utrzymać słomkę ustami. Powietrze wdychaj i wydychaj kącikami ust, można zacisnąć nozdrza.

2.Postaraj zdmuchnąć płomyk świecy stopniowo zwiększając odległość od świecy .

3.Wydmuchuj bańki mydlane.

4.Spróbuj nadmuchać balonik.

5.Ułóż przed sobą na stole kłębuszek waty, wełny papieru i postaraj zdmuchnąć ze stołu.

 

Zabawa logopedyczna

„WYCIECZKA”

( bajka artykulacyjna )

 

 Zapraszamy dzieci na wymyśloną wycieczkę konną. Poszczególne elementy opowiadania będą ilustrowane ruchami narządów mowy ( warg, języka, policzków, podniebienia miękkiego, żuchwy

 

Konie przygotowują się do wyjścia z zagrody. Zniecierpliwione tupią o podłoże (dziecko wykonuje kląskanie), parskają wargami (parskamy). Ruszają spokojnie (wykonujemy spokojne, rytmiczne kląskanie), zakręt w lewo ( kierujemy język jak najdalej w lewą stronę ) i idą spokojnie dalej. Mijają krowę przeżuwającą trawę na pastwisku (wykonujemy ruchy okrężne ust, naśladujemy żucie), idą dalej. Spotykają króliczka, który zjada znalezioną na polu marchewkę  (usta układamy w kółeczko , stukamy zębami). Idą dalej. Uwaga ostry zakręt w prawo  ( kierujemy język jak najdalej w prawą stronę ), Uwaga ostry zakręt w lewo (kierujemy język jak najdalej w lewo). Idą dalej. Wspinają    się na wielką górę    (podnosimy język do podniebienia, przesuwamy 

w przód ,w tył) i schodzą z niej (przesuwamy językiem po dnie jamy ustnej). Idą dalej . Mijają zziajanego pieska (język układamy na brodzie , sapiemy ). i kotka pijącego mleko ( układamy dłonie w miseczkę i i podnosimy jak najwyżej język). Konie wracają  do domu, a ponieważ zjeżdżają  z góry przyspieszają (coraz szybciej kląskamy) 

a później zwalniają, bo wjeżdżają pod górę (powoli kląskają). Uwaga – ostatnia prosta 

i już są w domu  (parskają wargami).

 

Po zakończonych ćwiczeniach narządów mowy proponuję wykonanie rysunków bohaterów opowiadania: koników, krówki, króliczka, pieska czy np. wielkiej góry. Pamiętajmy, że rozwijanie małej motoryki ( czyli sprawności dłoni ), rozwija mowę dziecka ( sprawność narządów artykulacyjnych ) !

 

 

 

PROPOZYCJA DLA DZIECI STARSZYCH:

Close Menu
×

Koszyk

Skip to content